دوخت جاسیخی (آموزش ساده و تصویری)

دوخت جاسیخی، در منزل توسط بانوی خانه یکی از کار های جذاب هنری محسوب می شود. سیخ های کباب در هر خانه ای وجود دارند، پس لازم است دارای وسیله ای مناسب برای نگهداری و حمل آن ها باشیم. اگر در کلاس های آموزش خیاطی شرکت کرده باشید، دوخت کاور سیخ کباب یا همان جاسیخی برای شما بسیار آسان خواهد بود. همچنین دوخت این کاور در دوره های دوخت سرویس آشپزخانه به صورت مجزا نیز آموزش داده می شود. در این مقاله از سایت هنرآموز، آموزش دوخت جاسیخی به روشی ساده و مرحله‌ به‌ مرحله ارائه شده است تا حتی افراد مبتدی نیز بتوانند به‌ راحتی یک جاسیخی کاربردی و زیبا بدوزند.

 انواع کاور سیخ کباب

جاسیخی یا کاور سیخ کباب در مدل‌ها و جنس‌ های متنوعی در بازار عرضه می‌ شود و هر روز نیز بر تنوع آن افزوده می‌ شود. این محصولات در مدل‌ هایی مانند استوانه‌ ای، مکعبی، رولی، حجم‌ دار و ساده بنددار و در جنس‌ هایی مانند استیل، فلزی، چرمی، پارچه‌ ای، حصیری، جاجیمی و تسمه‌ ای تولید می‌ شوند و هر کدام کاربرد و ظاهر متفاوتی دارند.

در میان مدل‌ های مختلف، جاسیخی بنددار، استوانه‌ ای و رولی از رایج‌ ترین و کاربردی‌ ترین مدل‌ ها به شمار می‌ روند و در واقع پایه و الگوی بسیاری از مدل‌ های دیگر می باشد. بسیاری از طرح‌ هایی که در بازار دیده می‌ شوند با الهام از همین مدل‌ های اصلی و با اضافه شدن تزئینات یا تغییر در جزئیات طراحی شده‌ است.

نکته مهم: دوخت جاسیخی پارچه‌ ای معمولاً با پارچه‌ های ضخیم مانند لی، جاجیم، چرم و پارچه‌ های مشابه انجام می‌ شود تا استحکام و دوام بیشتری داشته باشد. اگر قصد دارید از پارچه‌ های نازک‌ تری مانند تترون یا کتان استفاده کنید، بهتر است برای ایجاد ضخامت و ایستایی مناسب از لایه چسب و پشم‌ شیشه در داخل کار بهره ببرید. در ادامه، طرز دوخت جاسیخی پارچه‌ ای در سه مدل پرطرفدار بازار یعنی ساده بنددار، رولی و استوانه‌ ای به‌ صورت کامل آموزش داده شده است.

دوخت جا سیخی ساده بند دار

دوخت این مدل کاور سیخ کباب بسیار ساده است و با کمی دقت، صبر و سلیقه می‌ توانید یک جاسیخی زیبا و کاربردی بدوزید. اگر برای اولین بار قصد شروع آموزش خیاطی را دارید، بهتر است برای تمرین اولیه از یک پارچه بلااستفاده یا ارزان‌ قیمت استفاده کنید تا بدون نگرانی از خراب شدن کار، مراحل دوخت را یاد بگیرید. پس از کسب کمی مهارت، می‌ توانید برای نتیجه‌ ای زیباتر از پارچه‌ ای استفاده کنید که با سرویس آشپزخانه یا وسایل پیک‌ نیک شما مانند زیرانداز و سفره مسافرتی هماهنگ باشد. این کار باعث می‌ شود جاسیخی شما علاوه بر کاربردی بودن، ظاهر زیباتری نیز داشته باشد. آموزش این مدل به ساده ترین شکل ممکن و با کم ترین وسایل است، شما خود می توانید برای استحکام بیشتر کار و افزودن به زیبایی آن، از آستر، نوارهای تزئینی و… استفاده کنید. برای دوخت این کاور زیبا به ترتیب زیر عمل کنید:

وسایل مورد نیاز برای خیاطی

تمامی وسایل مورد نیاز برای دوخت و دوز را در دسترس خود قرار دهید تا در حین کار مجبور به بلند شدن از پای کار نشوید و حواستان پرت نشود. وسایل لازم برای دوخت این جاسیخی عبارتند از:

•  پارچه؛
• قیطان؛
• نخ؛
• سوزن؛
• چرخ خیاطی؛
• قیچی؛
• سوزن ته گرد؛
• متر یا خط کش برای اندازه گیری.

مراحل دوخت جاسیخی بند دار

در این مرحله دانستن ابعاد دقیق سیخ های کباب ضروری است تا بتوانید پارچه را به قاعده، برش بزنید. بهتر است بدانیم که سیخ های جگر با طول 65 و عرض 0.5 سانتی متر، سیخ های جوجه کباب با طول 65 و عرض 1 سانتی متر و برای پخت کباب کوبیده، برگ و دیگر کباب ها سیخ هایی با طول 65 تا 70 سانتی متر در عرض 2 سانتی متر تولید می گردند. برای دوخت جاسیخی طول بزرگ ترین سیخ یعنی سیخ کباب کوبیده را در نظر بگیرید. نکته ای که باید بدانید این است که اگر تمایل به دوخت جاسیخی به صورت رولی را داشته باشید، باید عرض جاسیخی را نیز به یاد داشته باشید.

بنابراین پارچه را طبق فرمول زیر برش می‌ زنیم:

• طول پارچه: ( قد سیخ × 2 ) + 10

برای سیخ ۷۰ سانتی‌ متری:

یک و نیم متر پارچه نیاز دارید.

• عرض پارچه: 13+2=15 سانتی‌ متر

پس پارچه را در ابعاد حدود ۱۵۰ سانتی‌ متر در ۱۵ سانتی‌ متر برش می‌ زنیم.

سپس مستطیل به‌ دست‌آمده را از وسط تا کنید به‌ طوری‌که روی پارچه (قسمت راسته) به سمت داخل قرار بگیرد. دو ضلع بلند کار را با چرخ خیاطی بدوزید و پس از اتمام دوخت، کاور را به سمت رو برگردانید تا شکل اصلی آن تشکیل شود.

لبه بالایی کیسه را حدود ۵ سانتی‌ متر به سمت داخل تا کنید و آن را پاکدوزی کنید تا محل عبور بند یا قیطان (لیفه) ایجاد شود. هنگام دوخت این قسمت دقت کنید که بخش کوچکی از درز بالای کیسه را باز بگذارید تا بتوانید قیطان را از داخل لیفه عبور دهید.

اندازه قیطان را می‌ توانید به‌ صورت فرمولی محاسبه کنید:

طول قیطان = (۲ × عرض دهانه کیسه) + ۱۰ سانتی‌ متر

در اینجا عرض دهانه کیسه بعد از دوخت درزها ۱۳ سانتی‌ متر است، بنابراین:

(13×2)+10=36 سانتی‌ متر

پس یک قیطان ۳۶ سانتی‌ متری برش بزنید. سپس با کمک یک سنجاق قفلی، قیطان را از شکاف باقی‌ مانده در سر کیسه عبور دهید تا بند جمع‌ کننده تشکیل شود. با این کار جاسیخی بند دار شما آماده استفاده است.

الگوی دوخت جاسیخی استوانه ای

برای دوخت جاسیخی استوانه ای، می توانید با پیروی از الگوی زیر و توضیحات آن، به سادگی، این مدل کاور زیبا را بدوزید.

برای رسم الگوی این مدل کاور، لازم است ابتدا دایره های دو سر استوانه را ترسیم کنید. تعیین کنید که می خواهید دایره شما چه اندازه ای باشد. برای مثال در اینجا ما تمایل داریم دایره های دو سر استوانه به قطر 8 سانت داشته باشیم. برای کشیدن الگوی این دایره ها، پرگار را به اندازه نصف قطر دایره، یعنی 4 سانتی متر باز کرده و دایره را رسم می کنیم.

برای دوخت جاسیخی استوانه‌ ای ابتدا باید بدنه اصلی آن را بر اساس اندازه سیخ و قطر دایره کف محاسبه کنید. با کمی دقت و رعایت اندازه‌ ها، می‌توانید یک جاسیخی استوانه‌ ای تمیز، دقیق و زیبا بدوزید.

محاسبه ابعاد بدنه استوانه

عرض بدنه استوانه:

ابتدا دور دایره کف را با متر اندازه بگیرید. عدد به‌ دست آمده، عرض بدنه استوانه است. برای جای دوخت، ۱ سانتی‌ متر به آن اضافه کنید.

عرض بدنه =محیط دایره + 1 سانتی‌ متر

مثال: اگر محیط دایره 23 سانتی‌ متر باشد:

23+1=24 سانتی‌ متر

طول بدنه استوانه:

طول پارچه باید برابر قد سیخ، به‌ علاوه ۱۰ سانتی‌ متر برای جای لیفه و درز باشد.
طول بدنه = قد سیخ + 10 سانتی‌ متر

مثال: برای سیخ ۶۵ سانتی‌ متری:

65+10=75 سانتی‌ متر

بنابراین پارچه مورد نیاز شما باید در ابعاد ۲۴ × ۷۵ سانتی‌ متر برش بخورد.

ایجاد محل قرارگیری زیپ

• از دو گوشه بالای مستطیل، ۴ سانتی‌ متر به داخل علامت بزنید و این نقاط را با خطی نقطه‌ چین به هم وصل کنید؛
• سپس از دو سر این خط، ۱٫۵ سانتی‌ متر روی همان خط به سمت داخل حرکت کرده و در هر نقطه خطی عمود به طول ۰٫۵ سانتی‌ متر رسم کنید؛
• دو سر این خطوط عمود را به هم وصل کنید تا یک مستطیل باریک با عرض نیم سانت ایجاد شود؛
• داخل این مستطیل را خالی کنید تا محل عبور و نصب زیپ آماده گردد.

در این مرحله ابتدا زیپ را در محل مشخص شده بدوزید. زیپ را باز کنید تا در آخر کار بتوانید کار را پشت و رو کنید. بعد از دوخت زیپ، دایره ها را به دو سر بدنه دوخته، درز پهلوی بدنه را هم بدوزید و در آخر کار را از قسمت در استوانه یعنی زیپ برگردانید.

آموزش دوخت جاسیخی رولی

این مدل زیبا را می‌ توانید در ابعاد مختلف، برای استفاده‌ های متفاوت آماده کنید. طرز دوخت جاسیخی در این مدل نیز مشابه همین روش است و تنها اندازه آن متناسب با طول سیخ تغییر می‌ کند. کیف ابزار رولی، جامدادی رولی، کیف رولی مخصوص نگهداری چاقوی آشپزخانه و کیف رولی لوازم آرایشی و حتی بعضی از بخش‌ های دوخت سرویس آشپزخانه مثل نگهدارنده قاشق و چنگال یا کاور های رولی، دقیقاً مراحل دوختی مشابه دارند و فقط اندازه و طرح آن‌ ها متفاوت است.

طرز دوخت جاسیخی رولی

• ۴ مستطیل هم‌ اندازه از دو پارچه مختلف برش بزنید؛ ۲ مستطیل از پارچه اصلی و ۲ مستطیل از پارچه آستری. یکی از مستطیل‌ های پارچه اصلی را به همراه آسترِ همان اندازه از قسمت طول به صورت هلالی برش دهید. سپس هر پارچه اصلی را راسته به راسته روی آسترِ خود قرار دهید و قسمت هلالی را چرخ کنید. در پایان کار را به رو برگردانید و برای تمیزتر شدن دوخت، آن را اتو بزنید؛

• دو مستطیل باقی مانده را بدون هلالی کردن، بدوزید و مانند کار اول راسته کنید. یک مستطیل به ابعاد دو برابر مستطیل قبلی را برای بدنه اصلی کاور برش بزنید؛
• مستطیلی که هلالی نشده را روی بدنه قرار دهید و مطابق عکس با فواصل منظم علامت گذاری کنید؛

• مستطیل علامت گذاری شده را با سوزن ته گرد بر روی بدنه اصلی فیکس کنید تا بتوانید به راحتی قسمت های نشان شده را چرخ کنید؛
• سپس لایه چسب را به قسمت پشت بدنه با اتو بچسبانید؛
• برای بند دور جاسیخی، دو عدد مستطیل باریک برش داده و مانند عکس دوخت بزنید و در یک سر بدنه چرخ کنید. سپس مستطیل هلالی شده را روی بدنه اصلی قرار دهید. یک مستطیل دیگر به ابعاد بدنه از پارچه اصلی برش بزنید و در پشت کار، مانند تصویر قرار داده و بدوزید؛
• در پایان با نوار اریب، دور تا دور کار را تمیز دوزی کنید. جاسیخی رولی شما آماده است. (می توانید از نوار اریب های بازاری استفاده کنید، اما بهتر است از پارچه اصلی، نوار اریب را آماده کنید.)

دوخت جاسیخی با پارچه لی

دوخت جاسیخی با پارچه لی یکی از ساده‌ ترین و در عین حال کاربردی‌ ترین پروژه‌ های خیاطی است که می‌ توانید آن را در خانه انجام دهید. پارچه لی به دلیل ضخامت و مقاومت بالا، گزینه‌ا ی مناسب برای نگهداری سیخ کباب محسوب می‌ شود و باعث می‌ شود سیخ‌ ها هنگام حمل‌ و نقل ایمن‌ تر و مرتب‌ تر قرار بگیرند. در این آموزش، مراحل دوخت جاسیخی با پارچه لی را از ابتدا تا انتها به‌ صورت گام‌ به‌ گام یاد می‌گیرید.

وسایل مورد نیاز

• پارچه لی؛
• پارچه آستری (کتان یا نخی)؛
• قیطان یا بند برای بستن جاسیخی؛
• قیچی خیاطی؛
• متر خیاطی؛
• سنجاق؛
• چرخ خیاطی؛
• اتو.

اندازه‌ گیری و برش پارچه

ابتدا طول سیخ کباب را اندازه بگیرید. برای اینکه سیخ‌ ها به‌ راحتی داخل جاسیخی قرار بگیرند، حدود ۱۰ سانتی‌ متر به طول سیخ اضافه کنید.

فرمول برش پارچه:

طول پارچه = طول سیخ + ۱۰ سانتی‌ متر

عرض پارچه = ۱۵ سانتی‌ متر

به همین اندازه یک مستطیل از پارچه لی و یک مستطیل از پارچه آستری برش بزنید.

دوخت بدنه جاسیخی

• پارچه لی و آستر را راسته به راسته روی هم قرار دهید و سه طرف آن را با چرخ خیاطی بدوزید. بالای کار را باز بگذارید تا دهانه جاسیخی شکل بگیرد؛
• پس از دوخت، کار را به رو برگردانید و لبه‌ ها را مرتب اتو بزنید تا فرم تمیزتری پیدا کند.

دوخت لیفه برای بند

در قسمت بالای جاسیخی حدود ۲ تا ۳ سانتی‌ متر از لبه پارچه را به داخل تا بزنید و یک دوخت انجام دهید تا لیفه ایجاد شود. این قسمت محل عبور بند یا قیطان است.

قرار دادن بند

یک قیطان یا بند آماده کنید و آن را با کمک سنجاق قفلی از داخل لیفه عبور دهید. دو سر بند را گره بزنید تا هنگام کشیدن، دهانه جاسیخی جمع شود.

تکمیل و مرتب‌کاری

در پایان، جاسیخی را یک بار دیگر اتو بزنید و در صورت تمایل می‌ توانید روی پارچه لی دوخت تزئینی، جیب کوچک یا دکمه اضافه کنید تا ظاهر کار زیباتر شود.

آموزش دوخت جاسیخی با تسمه

دوخت جاسیخی با تسمه یکی از مدل‌ های محکم و کاربردی برای نگهداری سیخ کباب است. در این مدل به‌ جای بند یا قیطان از تسمه و سگک استفاده می‌ شود تا جاسیخی محکم‌ تر بسته شود و هنگام حمل، سیخ‌ ها داخل آن ثابت باشد. این مدل به‌ خصوص برای سفر، پیک‌ نیک و کمپینگ بسیار مناسب است.

وسایل مورد نیاز

• پارچه ضخیم (لی، برزنت یا کتان ضخیم)؛
• پارچه آستری؛
• تسمه پارچه‌ ای؛
• سگک یا دکمه فشاری؛
• متر خیاطی؛
• قیچی؛
• سنجاق؛
• چرخ خیاطی؛
• اتو.

اندازه‌ گیری و برش پارچه

ابتدا طول سیخ کباب را اندازه بگیرید و برای راحتی قرار گرفتن سیخ‌ ها حدود ۱۰ سانتی‌ متر به آن اضافه کنید.

فرمول برش پارچه:

طول پارچه = طول سیخ + ۱۰ سانتی‌ متر

عرض پارچه = ۱۵ تا ۲۰ سانتی‌ متر (بسته به تعداد سیخ)

به همین اندازه یک مستطیل از پارچه اصلی و یک مستطیل از پارچه آستری برش بزنید.

دوخت بدنه جاسیخی

• پارچه اصلی و آستر را راسته به راسته روی هم قرار دهید و سه طرف آن را بدوزید. قسمت بالای کار را باز بگذارید تا دهانه جاسیخی شکل بگیرد.
• سپس کار را به رو برگردانید و لبه‌ ها را اتو بزنید تا فرم مرتب‌ تری پیدا کند.

نصب تسمه

یک تکه تسمه حدود ۲۰ تا ۳۰ سانتی‌ متری آماده کنید. یک سر تسمه را در پشت یا کنار جاسیخی قرار دهید و با چند دوخت محکم آن را ثابت کنید. سر دیگر تسمه به سگک یا دکمه فشاری متصل می‌ شود تا هنگام بستن، جاسیخی کاملاً جمع و محکم شود.

تکمیل کار

در صورت تمایل می‌ توانید روی جاسیخی دوخت تزئینی یا جیب کوچک اضافه کنید. همچنین اگر تعداد سیخ‌ ها زیاد است، می‌ توانید داخل جاسیخی چند خط دوخت عمودی ایجاد کنید تا سیخ‌ ها مرتب‌ تر قرار بگیرند.

جمع بندی

در این مقاله از سایت هنرآموز با انواع مدل‌ های دوخت جاسیخی مانند جاسیخی بنددار، استوانه‌ ای و رولی آشنا شدید و مراحل دوخت هر کدام به‌ صورت ساده و مرحله‌ به‌ مرحله آموزش داده شد. همچنین مدل‌ های مقاوم‌ تر مانند جاسیخی با پارچه لی و جاسیخی با تسمه و سگک معرفی شدند که برای سفر و استفاده در فضای باز بسیار کاربردی می باشد.

با انتخاب پارچه مناسب، اندازه‌ گیری دقیق و رعایت تمیزدوزی می‌ توانید جاسیخی‌ هایی زیبا، کاربردی و هماهنگ با وسایل آشپزخانه یا پیک‌نیک بدوزید. هدف سایت هنرآموز ارائه آموزش‌های ساده و کاربردی است تا حتی افراد مبتدی نیز بتوانند با کمی تمرین، وسایل دست‌ دوز زیبا و قابل‌ استفاده تهیه کنند.