نوار اریب چیست؟
نوار اریب نواری است که از روی پارچه به‌صورت مورب (زاویه 45 درجه نسبت به تار و پود) برش می‌خورد. این نوار انعطاف‌پذیری بیشتری داشته باشد و بتواند دور لبه‌های منحنی و گوشه‌ها را بدون چروک یا کشیدگی بپوشه‌ها را بدون چروک یا کشیدگی بپوشااس (یا همان اریب) کشش مناسبی در هر دو جهت دارد و اتصال درزها را تمیزتر می‌کند.
کاربرد نوار اریب در خیاطی
- تمیز کردن و پوشاندن لبه‌های داخلی درز لباس؛
- تزئین حاشیه دستمال سفره، رومیزی و سرویس آشپزخانه؛
- دوخت پیش‌بند و روکش‌های آشپزخانه؛
- تکمیل لبه کوسن، روتختی و ملحفه؛
- ساخت بند کیف و استرپ‌های پارچه‌ای؛
- پوشش لبه‌های منحنی مثل یقه و آرمسین.
ابزار و مواد لازم برای ساخت نوار اریب
- یک برش پارچه در هر اندازه ای که نیاز دارید؛
- خط‌کش فلزی یا پلاستیکی دقیق؛
- قیچی پارچه‌بری تیز؛
- گچ خیاطی یا قلم نشانه‌گذاری؛
- سوزن و نخ؛
- چرخ خیاطی؛
- اتو و میز اتو.
مراحل کامل آموزش دوخت نوار اریب
برای دوخت نوار اریب دقیق و کاربردی باید تمامی مراحل را به صورت گام به گام و با دقت انجام دهید. اگر می خواهید چه در درست کردن نوار اریب و یا دیگر خیاطی ها باید آموزش خیاطی را خیلی دقیق و اصولی یاد بگیرید.
آماده سازی و تا زدن پارچه
پارچه را از وسط تا بزنید. در این تا، طرف چپ پارچه رو به بیرون و طرف راست رو به شما باشد. یک طرف پارچه دولا بسته می‌شود و سه طرف دیگر باز می‌مانند. پارچه را کاملاً صاف و مرتب کنید تا هیچ چروکی نداشته باشد.
بعد از صاف کردن، هر سه طرف باز (بالا، پایین و سمت راست) را با سوزن ببندید. سوزن زدن مانع از جابه‌جایی لایه‌ها در حین دوخت می‌شود و نتیجه نهایی را تمیزتر می‌کند.
دوخت اولیه سه طرف پارچه
از لبه هر سه طرف باز، یک سانتی‌متر به سمت داخل بیایید و با چرخ خیاطی کامل بدوزید. این دوخت اولیه ساختار پارچه را پایدار می‌کند و از ریشه شدن لبه‌ها جلوگیری می‌کند. بالا، پایین و سمت راست باید کاملاً دوخته شوند.
خط کشی مورب روی پارچه
پارچه را پهن کنید و با خط‌کش یک خط مورب روی رویه پارچه بکشید. این خط باید با زاویه ۴۵ درجه باشد تا نوار اریب خشش مناسب داشش مناسب داشته باشد. سپس پشت پارچه را هم خط بکشید؛ نکته مهم این است که در پشت پارچه باید ضلع‌های روبه‌رو را علامت‌گذاری کنید تا خطوط دو طرف با هم همسو باشند.
برش لایه های پارچه به صورت جدا گانه
دقیقاً روی خط‌های رسم‌شده برش بزنید. حتماً لایه رویی و لایه زیری پارچه را جداگانه برش بزنید. ابتدا لایه رویی را برش بزنید بدون اینکه به لایه زیری آسیب برسانید، سپس لایه زیری را به همین شکل برش بزنید. این دقت در برش جداگانه، نتیجه کار را کاملاً متفاوت می‌کند.
باز کردن درز ها و اتو زدن
کار را باز کنید و تمام درزهای پارچه را از وسط باز کنید. بعد روی تمام درزها اتوی تمیز و کامل بزنید. اتو زدن در این مرحله باعث می‌شود درزها صاف شوند و مراحل بعدی با دقت بیشتری انجام شود.
تراز کردن لبه بالای پارچه
پارچه را روی میز قرار دهید و یک خط صاف در قسمت بالا بکشید. اگر لبه بالایی پارچه کج یا ناهموار است، از روی این خط برش بزنید تا تراز شود. قبل از برش، سوزن بزنید تا پارچه تکان نخورد و برش دقیق باشد.
علامت گذاری عرض نوار اریب
انتخاب عرض نوار به نوع کارتان بستگی دارد:
- 6.5 سانتی‌متر: برای کارهای ضخیم مثل سرویس آشپزخانه، دستمال سفره چند‌لایه و پارچه‌های قطور؛
- 5 سانتی‌متر: برای کارهای نازک‌تر مثل لباس، روسری‌های پارچه‌ای سبک و پروژه‌های ظریف.
برای علامت‌گذاری، ابتدا 6.5 سانت اول را روی بالای پارچه نشانه بزنید. از لبه همین علامت، 6.5 سانت بعدی را علامت بزنید. به همین شکل تا انتهای پارچه ادامه دهید. طبیعی است که در انتها چند میلی‌متر اضافه بیاید.
وسط پارچه و انتهای پارچه را هم علامت بزنید. این سه نقطه (ابتدا، وسط، انتها) را با خط‌کش به هم وصل کنید تا خیگر پستی داشته باشید. طرف دیگر پارچه را هم به همین شکل علامت بزنید؛ برای سهولت می‌توانید پارچه را تا بزنید و از روی علامت‌های قبلی خط بکشید.
سپس پشت پارچه را هم باز کنید و دوباره 6.5 سانت به سمت پایین بیایید و علامت بزنید. خط‌کش را در یک راستا قرار دهید و خط صاف و دقیق بکشید تا همه خطوط موازی باشند.
وصل کردن خطوط و دوخت درز اتصال
کار را کاملاً باز کنید و قسمت‌هایی که خط کشیده‌اید را با خط‌کش به هم وصل کنید. روی پارچه سه درز دارید. یک درز کوچک‌تر را باز کنید.
حالا قسمت سمت چپ پارچه باز شده را کمی بالا و سمت راست را کمی پایین ببرید تا درزها روی هم قرار بگیرند. دقت کنید خطوط باید کاملاً هم‌راستا و مساوی باشند. سوزن بزنید و همان قسمت را با چرخ خیاطی بدوزید.
برش نهایی نوار ها
بعد از دوخت درز، دقیقاً از روی خط‌ها برش بزنید. برش را از قسمت بالای پارچه شروع کنید و با دقت روی هر خط پیش بروید. تیزی قیچی و دقت در این مرحله مستقیماً روی کیفیت نهایی نوار تأثیر دارد.
تا زدن لبه و اتوی نهایی
بعد از برش، روی نوارها از قسمت بالا به سمت پایین اندازه بگیرید:
- اگر عرض نوار 6.5 سانتی‌متر است: 1.5 سانتی‌متر پایین بیایید و علامت بزنید؛
- اگر عرض نوار 5 سانتی‌متر است: 1 سانتی‌متر پایین بیایید و علامت بزنید.
بعد از علامت‌گذاری، کار را از روی علامت تا بزنید و روی این تا اتوی کامل بزنید تا خط اتو روی نوار اریب ثابت شود. اتو زدن در این مرحله خط تا را تثبیت می‌کند و نوار آماده استفاده یا اتصال به پروژه اصلی می‌شود.
نکات حرفه ای برای بهتر شدن کیفیت نوار اریب
- جنس پارچه مهم است: پارچه‌های نخی و پنبه‌ای برای نوار اریب بهترین نتیجه را می‌دهند چون اتوپذیر هستند؛
- دقت در زاویه مورب: هرچه زاویه به 45 درجه نزدیک‌تر باشد، نوار کشش یکنواخت‌تری خواهد داشت؛
- اتوی مداوم: اتو زدن بین مراحل یکی از رازهای تمیزی کار حرفه‌ای است؛
- برش جداگانه لایه‌ها: هرگز دو لایه را باهم برش نزنید؛ این کار باعث کج شدن لایه زیری می‌شود؛
- هم‌راستایی خطوط در درز اتصال: اگر خطوط درز اتصال هم‌راستا نباشند، نوارهای برش‌خورده عرض یکسان نخواهند داشت.
جمع بندی
ساخت نوار اریب خانگی نیاز به پارچه اضافه، خط‌کش، قیچی، چرخ خیاطی و اتو دارد. مراحل به این ترتیب است: تا زدن و سوزن زدن پارچه، دوخت سه طرف، خط‌کشی مورب، برش جداگانه لایه‌ها، باز کردن درزها و اتو، تراز کردن لبه بالا، علامت‌گذاری عرض نوار (5 یا 6.5 سانتی‌متر)، وصل کردن خطوط و دوخت درز اتصال، برش نهایی از روی خطوط، و اتوی لبه برای تثبیت فرم نوار.
وقتی این مهارت را به‌خوبی یاد بگیرید، می‌توانید نوار اریب را به‌عنوان یک محصول مستقل تولید و عرضه کنید یا کیفیت تمام پروژه‌های دوخت‌ودوزتان را چند پله بالا ببرید. در هنرآموز همراه شما خواهیم بود تا این مهارت را به یک منبع درآمد واقعی تبدیل کنید.